5 Duurzame treinreizen door Europa: ontdek het continent zonder te vliegen
De manier waarop we naar reizen kijken is de afgelopen jaren fundamenteel veranderd. Waar we voorheen zonder aarzelen een goedkoop vliegticket boekten voor een stedentrip binnen Europa, kiezen steeds meer reizigers nu voor het spoor. De term vliegschaamte heeft plaatsgemaakt voor ’treintrots’. En dat is niet zonder reden. Duurzame treinreizen door Europa bieden een uniek perspectief op het landschap dat je vanuit de lucht simpelweg mist. Je ziet de vegetatie veranderen, de architectuur transformeren en je komt uitgerust aan in het hart van de stad, zonder de stress van ellenlange wachtrijen bij de security op vliegvelden.
Kiezen voor de trein is een van de meest effectieve manieren om je ecologische voetafdruk te verkleinen. De CO2-uitstoot van een treinrit is vaak tot wel 80 of 90 procent lager dan die van een vergelijkbare vlucht. Maar buiten het milieuaspect is het ook een ode aan het langzame reizen. Het is een kans om het continent in je eigen tempo te herontdekken. In dit artikel nemen we je mee langs vijf indrukwekkende routes die laten zien hoe divers en toegankelijk ons continent is via het spoor.
- De ÖBB Nightjet: Vanuit Nederland of Duitsland direct naar het hart van Wenen of Venetië.
- De Zwitserse Alpen: Een panoramische tocht door de bergen richting het autovrije Zermatt.
- De West Highland Line: Ruige natuur en iconische viaducten in de Schotse Hooglanden.
- De Scandinavische verbinding: Via Kopenhagen en Stockholm tot diep in de poolcirkel.
- De Spaanse hogesnelheid: Van de Pyreneeën naar het zonnige Andalusië via Madrid.
1. De herleving van de nachttrein naar Wenen en Venetië
De nachttrein is terug van weggeweest en voert de lijst van duurzame treinreizen in Europa met trots aan. Met de Nightjet-verbindingen van de Oostenrijkse spoorwegen (ÖBB) kun je tegenwoordig comfortabel in slaap vallen in Utrecht of Amsterdam en de volgende ochtend wakker worden terwijl de Alpen aan je raampje voorbijtrekken. De route naar Wenen is een klassieker, maar de uitbreiding richting Venetië biedt een nog romantischer perspectief.
Het grote voordeel van deze reis is de efficiëntie. Je bespaart niet alleen op de CO2-uitstoot van een vlucht, maar ook op een overnachting in een hotel. De moderne rijtuigen bieden verschillende niveaus van comfort, van gedeelde zitrijtuigen tot privécabines met een eigen douche. Eenmaal aangekomen in Wenen sta je direct in de buurt van de Stephansdom, klaar voor een kop koffie in een traditioneel Kaffeehaus. Voor wie doorreist naar Venetië, is de aankomst op station Santa Lucia onvergetelijk: je stapt het station uit en kijkt direct uit over het Canal Grande. Geen enkele luchthaventransfer kan aan die ervaring tippen.
2. Panoramisch genieten in de Zwitserse Alpen
Zwitserland is het walhalla voor liefhebbers van duurzame treinreizen. Het land beschikt over een van de meest fijnmazige en punctuele spoorwegnetwerken ter wereld. Een absolute aanrader is de route richting Zermatt. Omdat Zermatt autovrij is, is de trein de enige logische manier om dit beroemde bergdorp aan de voet van de Matterhorn te bereiken.
De reis naar de Alpen begint vaak met de ICE vanuit Duitsland of de TGV Lyria vanuit Frankrijk, maar het echte spektakel begint zodra je overstapt op de regionale Zwitserse treinen. De sporen slingeren zich door diepe valleien, over duizelingwekkende bruggen en langs kristalheldere meren. In Zwitserland is de treinreis zelf de attractie. Veel treinen zijn bovendien uitgerust met panoramische ramen, waardoor je een 360-graden uitzicht hebt op de gletsjers. Bovendien rijden bijna alle treinen in Zwitserland op waterkracht, wat deze reis tot een van de groenste opties op het continent maakt.
3. Ruige wildernis op de West Highland Line in Schotland
Voor wie houdt van dramatiek en ongerepte natuur, is de West Highland Line in Schotland een absolute must. Deze route wordt vaak uitgeroepen tot een van de mooiste treinreizen ter wereld. De reis begint in Glasgow en voert je diep de Highlands in, richting Mallaig. Het is een traject waar de weg vaak ver te zoeken is; de trein is hier de enige verbinding met de buitenwereld.
Onderweg passeer je het beroemde Glenfinnan-viaduct, bekend uit de Harry Potter-films, maar de echte kracht van deze reis zit in de stilte van het landschap. Je rijdt langs uitgestrekte lochs, door veengebieden waar edelherten grazen en langs de voet van de Ben Nevis. De Schotse treinen zijn misschien niet zo futuristisch als de hogesnelheidslijnen in het zuiden, maar ze bieden een authentieke ervaring die je verbindt met de lokale cultuur en geschiedenis. Het is de perfecte manier om de Britse eilanden te verkennen zonder de noodzaak van een huurauto of een binnenlandse vlucht.
4. De sprong naar het noorden: van Kopenhagen naar Lapland
Scandinavië bewijst dat duurzame treinreizen door Europa ook over enorme afstanden mogelijk zijn. De route van Nederland of België naar het noorden van Zweden is een episch avontuur. Je begint met de trein naar Hamburg, steekt via de vaste verbinding de zee over naar Kopenhagen en reist vervolgens met de hogesnelheidstrein (SJ) door naar Stockholm.
Vanaf Stockholm kun je de legendarische nachttrein nemen die je helemaal naar Narvik in Noorwegen brengt, ver boven de poolcirkel. Dit is een van de meest indrukwekkende trajecten die je per spoor kunt afleggen. In de winter reis je door een dik pak sneeuw onder het noorderlicht, terwijl je in de zomer geniet van de middernachtzon die het landschap in een gouden gloed zet. Het Zweedse spoorwegnetwerk is zeer modern en duurzaamheid zit hier in het DNA van de vervoerders. Voor reizigers die de arctische natuur willen ervaren zonder de ecologische impact van een vlucht naar Tromsø, is dit het ultieme alternatief.
5. Spaanse zon via de hogesnelheidslijnen
Veel mensen denken dat Spanje te ver weg is om met de trein te bezoeken, maar de realiteit is anders. Dankzij de uitstekende verbinding tussen Parijs en Barcelona sta je in slechts 6,5 uur in de Catalaanse hoofdstad. Vanuit Barcelona ligt het hele Spaanse AVE-netwerk (hogesnelheidstrein) aan je voeten. Dit netwerk is een van de beste in Europa en verbindt steden als Madrid, Sevilla en Córdoba met een snelheid van 300 kilometer per uur.
De overgang van het Franse platteland naar de ruige Pyreneeën en uiteindelijk de droge, zonovergoten vlaktes van Castilië is een visueel spektakel. Wat deze reis extra duurzaam maakt, is dat Spanje zwaar investeert in hernieuwbare energie om hun treinen aan te drijven. Bovendien is de trein in Spanje vaak sneller dan het vliegtuig als je de reistijd van en naar luchthavens meerekent. Je stapt uit in het centrum van Sevilla, omringd door sinaasappelbomen, zonder de vermoeidheid van een vliegreis.
Praktische tips voor jouw duurzame treinavontuur
Een succesvolle treinreis door Europa vraagt om een iets andere voorbereiding dan een vliegreis. Hier zijn enkele praktische zaken om rekening mee te houden om je ervaring zo soepel mogelijk te laten verlopen:
- Boek op tijd: Net als bij vliegtickets geldt vaak: hoe eerder je boekt, hoe goedkoper het ticket. Internationale treinen zoals de Eurostar, TGV en Nightjet zijn meestal drie tot zes maanden van tevoren beschikbaar.
- Overweeg een Interrail-pas: Als je van plan bent om meerdere van de bovenstaande routes te combineren, kan een Interrail Global Pass goedkoper en flexibeler zijn dan losse tickets.
- Gebruik handige apps: Apps zoals Rail Planner (van Interrail), DB Navigator (van Deutsche Bahn) of de app van Omio helpen je bij het vinden van realtime verbindingen en het boeken van tickets over de grens.
- Pak licht maar slim: Je moet je bagage zelf in de trein tillen en in de rekken plaatsen. Een stevige rugzak of een middelgrote koffer op wielen is vaak praktischer dan een enorme reistas.
De horizon tegemoet op de meest bewuste manier
Het kiezen voor duurzame treinreizen in Europa is meer dan een logistieke beslissing; het is een keuze voor kwaliteit en bewustzijn. De tijd die je in de trein doorbrengt, is geen verloren tijd, maar een wezenlijk onderdeel van je vakantie. Het biedt de ruimte om te lezen, te reflecteren of simpelweg naar buiten te staren terwijl de wereld aan je voorbijtrekt. Europa heeft een schat aan verborgen spoorlijnen die wachten om ontdekt te worden. Door de trein te nemen, kies je voor een avontuur dat respect heeft voor de aarde en je tegelijkertijd een diepere connectie geeft met de landen die je bezoekt. Pak je koffers, reserveer je stoel en laat de rails je leiden naar je volgende Europese bestemming.
Veelgestelde vragen over duurzame treinreizen in Europa
Is reizen met de trein in Europa niet veel duurder dan vliegen?
Hoewel budgetmaatschappijen soms extreem goedkope tickets aanbieden, is de trein vaak competitief als je alle kosten meerekent. Denk aan de kosten voor bagage, de transfer van de luchthaven naar het centrum en de besparing op een hotelovernachting bij gebruik van de nachttrein. Bovendien zijn er vaak voordelige vroegboektarieven (zoals de Sparpreis in Duitsland of de Prem’s in Frankrijk) waardoor een internationale rit verrassend betaalbaar kan zijn.
Wat moet ik doen bij vertragingen tijdens een internationale treinreis?
Bij internationale reizen die als één ticket zijn geboekt, heb je vaak recht op assistentie en omboeking bij vertraging. Als je losse tickets hebt, is het verstandig om voldoende overstaptijd in te plannen (minimaal 45-60 minuten op grote stations). De regeling ‘HOTNAT’ (Help On The Next Available Train) stelt reizigers van verschillende grote Europese spoorwegmaatschappijen vaak in staat om bij vertraging de volgende trein te nemen, mits de maatschappijen zijn aangesloten bij de Railteam-alliantie.
Hoe zit het met de faciliteiten voor eten en drinken aan boord?
De meeste langeafstandstreinen in Europa beschikken over een restauratiewagen of een bistro waar je maaltijden, snacks en dranken kunt kopen. In treinen zoals de ICE en TGV kun je zelfs uitgebreid dineren aan een gedekte tafel. Toch is het voor de duurzame reiziger ook aan te raden om zelf wat lokale snacks en een herbruikbare waterfles mee te nemen; op veel stations in Europa vind je tegenwoordig gratis watertappunten om plastic afval te verminderen.